6 Eylül 2009 Pazar

Mimar Sinan 3 Şahaser - Ercan Evren

Bundan önceki “Ulusalcılık-Ulusal Mimari” başlıklı yazımda eski eserlerdeki strüktürel ögelerin çağdaş mimaride taklit edilerek meydana getirilen arabesk üslubu eleştirmiş ve her sanatta olduğu gibi mimaride de yaratıcılığın ve özgünlüğün önemini belirtmiştim. Senelerden beri “tip projelerin” ne kadar yanlış, kolaycı, sığ bir uygulama olduğunu savunur dururum. Vurgulamak istediğim ve doğru olduğuna inandığım diğer bir husus da, geleneksel mimarimizdeki ana kompozisyon ilkelerini öğrenmek ve çağdaş yapılarda bunlardan esinlenmek olduğudur. Konunun biraz derinine inince bu tür araştırmaların daha çok strüktürel, mühendislik ve tarihi yönünde yapıldığını gördüm. Eskilerin dediği gibi “Güneş altında söylenmedik söz yoktur”. Muhakkak benim görmediğim, bilmediğim bir araştırma olabilir. Yukarıda bahsettiğim yazımın içinde geçen orantı konusu, beni fena halde meraklandırdı, heyecanlandırdı ve bir şeyler yapmaya zorladı.

Oran bir mimari eserin estetiğini meydana getiren en önemli unsurlardan biridir. Altın oranı gibi klasik oranlar tarih boyunca sanatçıları etkilemiş ve pek çoğu bunu eserlerinde kullanmışlardır. Hatırlatmak babında bu klasik orantılara bu yazımda da yer vermek istiyorum.

Örnek olarak Mimar Sinan' ın üç şaheserini aldım: Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye Camileri. Bu vesile ile Sinanın ne kadar büyük bir mimar olduğunu, eserlerinin doyumsuz güzelliğini bir kere daha anladım. Her eser seyircisinin karakterine göre bir etki yapar. Sinanın bu topraklarda yetişmiş olmasının, bu hayranlıkta bir katkısı var mı? bilmiyorum. Ancak dünya mimarlarına bakınca en çok Alvar Aalto' nun beni etkilemesinde de onun Finlandiyalı yani Orta Asya kökenli olması bir neden olabilir mi?

Önceki yazımdan edindiğim deneyime göre bu yazımda iki ilke edindim:
Ölçülendirme mantığını metre ile değil arşın ile yapmak ve ana ölçülerde mümkün olduğunca tam sayı kullanmak.
Mümkün olduğu kadar kurguyu çözmeye değil kurguyu yapmaya çalışıyormuş gibi davranmak.

Bunun nedeni de: 16. asırdaki bir eseri araştırırken o zamanki insanlar gibi olmak ve düşünmek gerektiğine inandığım içindir.

Çalışmaları daha çok elimdeki rölöve plan ve kesitlerden yaptım. Süleymaniye ve Şehzade camii ölçülendirilmelerini kısmen kontrol etmek imkanım oldu. Ancak ayrı ayrı kaynaklardan elde ettiğim plan ve kesitlerdeki uyumsuzluklar beni planı esas alarak kesiti ona uydurmak zorunda bıraktı. Zaten, bu büyüklükteki binalarda ufak tefek farklılıkların önemli olduğunu sanmıyorum. Bence önemli olan ana kurgunun nasıl düşünüldüğüdür. Tabidir ki sanatçı uygulamada kedince gerekli değişiklikleri ve eklentileri yapacaktır.

Üniversitelerin, tarihi eserlerin bu ve benzeri estetik konuları üzerinde (doku, doluluk-boşluk, ritm...) daha bilimsel, kapsamlı araştırmalar yapması gerektiği kanısındayım. Ancak iş araştırmakla da bitmiyor. Mimari estetik kavramının gelişmesi için bunları, yetişen mimarlar öğrenmeli halk da bir şekilde bilinçlendirilmelidir.




Ölçümlerde 1-2 cm. lik farklılıklar olabilmekte, oranlarda da ise %2-2,5 luk sapmalar görülmektedir.
1 arşın=0,75774 m , 1 arşın=2 ayak = 24 parmak olduğunu hatırlayalım.







Ercan EVREN. Y.Mim İTÜ
Antalya, Kasım 2008

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder